Mesazhet kryesore:
- Teknologjia po e ndryshon luftën, por nuk po e bën atë më të thjeshtë për t’u fituar.
- Dronët, inteligjenca artificiale dhe armët e sakta krijojnë më shumë fuqi goditëse, por edhe më shumë pasiguri, ekspozim dhe kosto.
- Iluzioni më i rrezikshëm është besimi se luftërat moderne mund të jenë të shpejta, të pastra dhe të kontrollueshme.
Një tjetër dimension i këtij iluzioni është lufta kibernetike. Konfliktet moderne nuk zhvillohen më vetëm në tokë, ajër apo det, por edhe brenda rrjeteve kompjuterike, sistemeve energjetike, platformave të komunikimit dhe bazave të të dhënave. Një sulm kibernetik mund të mos duket si një bombardim klasik, por mund të paralizojë institucione, spitale, banka, aeroporte apo shërbime publike, duke krijuar kaos pa u dëgjuar asnjë shpërthim. Kjo e bën luftën edhe më të paqartë, sepse agresori mund të fshihet pas serverave, identiteteve të rreme dhe ndërmjetësve digjitalë. Në këtë kuptim, teknologjia nuk e ka bërë luftën më të pastër apo më të kontrollueshme. Ajo thjesht ia ka zgjeruar frontin, sot siguria kombëtare nuk mbrohet vetëm me ushtri dhe kufij fizikë, por edhe me mbrojtje kibernetike, rezistencë institucionale dhe aftësi për të ruajtur funksionimin normal të shoqërisë edhe kur sulmi vjen nga ekrani.
Lufta moderne po shitet shpesh si një betejë teknologjike ku fiton ai që ka dronët më të mirë, algoritmet më të shpejta dhe armët më të sakta. Por realiteti është më i ndërlikuar. Teknologjia ka ndryshuar mënyrën si zhvillohet lufta, por nuk e ka zhdukur kaosin, lodhjen, gabimin njerëzor dhe koston politike të konfliktit.
Sot fushëbeteja është më transparente se kurrë. Satelitët, sensorët, dronët dhe inteligjenca artificiale bëjnë të mundur që lëvizjet e armikut të shihen më shpejt dhe më qartë. Por kjo transparencë nuk sjell automatikisht fitore. Përkundrazi, ajo e bën më të vështirë fshehjen, manovrimin dhe ruajtjen e befasisë. Ushtritë mund të shohin më shumë, por edhe shihen më shumë.
Një nga iluzionet më të mëdha është se armët e sakta e bëjnë luftën më të pastër. Në praktikë, edhe goditjet më të sofistikuara nuk e shmangin dot shkatërrimin, gabimin apo pasojat civile. Lufta mbetet politike, brutale dhe e paparashikueshme.
Konfliktet e fundit kanë treguar se teknologjia përhapet shpejt. Një armë apo taktikë që sot duket avantazh, nesër mund të kopjohet nga kundërshtari. Dronët e lirë, lufta elektronike dhe sulmet kibernetike po e bëjnë fushëbetejën më të rrezikshme, jo më të lehtë.
Në thelb, rreziku nuk qëndron vetëm te lufta moderne, por te mënyra si ajo imagjinohet. Besimi se teknologjia mund ta bëjë luftën të shpejtë, kirurgjikale dhe të kontrollueshme është një iluzion i rrezikshëm.
