Përmbledhje:
- Robotët humanoidë mund të përdoren fillimisht për furnizime, zbulim, shpëtim dhe misione në zona ku rreziku për ushtarët është shumë i lartë.
- Phantom është ende larg të qenit “ushtar robotik”, sepse versioni aktual ka kufizime në bateri, qëndrueshmëri dhe funksionim në terrene të vështira.
- Pyetja më e madhe nuk është vetëm nëse robotët mund të luftojnë, por kush mban përgjegjësi kur një makinë gabon në luftë.
Ajo që dikur dukej si skenar filmi fantastiko-shkencor po afrohet gradualisht me realitetin: robotët humanoidë po testohen për përdorim në mjedise ushtarake.
Një nga projektet më të përfolura është Phantom, robot humanoid i zhvilluar nga kompania amerikane Foundation. Synimi fillestar nuk është që roboti të zëvendësojë menjëherë një ushtar në vijën e parë të frontit. Ideja është që ai të marrë përsipër detyra ku rreziku është shumë i lartë për njerëzit: të transportojë furnizime, të hyjë në ndërtesa të rrezikshme, të kryejë zbulim ose të ndihmojë në operacione shpëtimi.
Kjo mund të ndryshojë mënyrën si zhvillohen luftërat. Në vend që një ushtar të dërgohet në një zonë të minuar, në një bunker të pasigurt apo në një hapësirë ku mund të sulmohet nga dronët, mund të dërgohet një robot. Në teori, kjo ul ekspozimin e njerëzve ndaj rrezikut.
Por realiteti teknologjik është ende shumë larg filmave. Versioni aktual i Phantom nuk ka ende bateri të integruar, nuk është i mbrojtur plotësisht nga uji apo pluhuri dhe nuk mund të ngrihet vetë lehtësisht pasi rrëzohet. Kjo do të thotë se robotët humanoidë nuk janë ende “ushtarë autonomë”, por prototipe që po testohen për të kuptuar çfarë mund të bëjnë në të ardhmen.
Kompania synon që versionet e ardhshme të kenë më shumë autonomi, të përballojnë kushte të vështira dhe të manipulohen më mirë me objekte apo pajisje ushtarake. Por sa më shumë përmirësohet teknologjia, aq më e rëndësishme bëhet pyetja etike.
Nëse një robot identifikon gabimisht një kërcënim, kush mban përgjegjësi? Komandanti, programuesi, kompania që e prodhoi apo shteti që e përdori?
Në thelb, robotët mund të shpëtojnë jetë duke marrë përsipër punët më të rrezikshme. Por lufta nuk bëhet më pak e rrezikshme vetëm sepse në fushëbetejë hyn një makinë. Ajo bëhet më e ndërlikuar, sepse vendimet për jetën dhe vdekjen rrezikojnë të kalojnë gjithnjë e më shumë pranë algoritmeve.
