Përmbledhje:
- Britania dhe Ukraina kanë nënshkruar një marrëveshje për të zhvilluar AI ushtarake me të dhëna reale nga fusha e betejës ukrainase.
- Sipas Reuters, platforma ukrainase Avengers AI Lab ka rreth 5 milionë imazhe të anotuar nga lufta, të përdorshme për trajnimin e modeleve AI në mbrojtje.
- Ukraina nuk është më vetëm front lufte, po kthehet edhe në laboratorin më të rëndësishëm të AI-së ushtarake në Europë.
Britania dhe Ukraina kanë nënshkruar një partneritet të ri për zhvillimin e inteligjencës artificiale në mbrojtje dhe siguri. Marrëveshja u jep kërkuesve, universiteteve, kompanive teknologjike dhe sektorit të mbrojtjes në Britani akses në të dhëna të mbledhura nga fusha e betejës në Ukrainë, për të trajnuar modele AI që mund të përdoren në teknologji ushtarake.
Thelbi i marrëveshjes është Avengers AI Lab, një platformë ukrainase që përmban të dhëna reale nga lufta. Sipas Reuters, laboratori është ndërtuar mbi një dataset me rreth 5 milionë imazhe të anotuar nga fusha e betejës, të marra kryesisht nga sistemi ukrainas DELTA, një sistem për menaxhim beteje dhe ndërgjegjësim situacional. Me fjalë të thjeshta: bëhet fjalë për imazhe, pamje dhe të dhëna që ndihmojnë AI-në të mësojë si duken objektivat, kërcënimet dhe situatat reale në një luftë moderne.
Qeveria britanike e paraqet këtë si bashkim të dy gjërave: përvojën unike të Ukrainës në luftë moderne dhe kapacitetin e Britanisë në shkencë, inxhinieri, universitete, kompani teknologjike dhe industri mbrojtjeje. Në deklaratën zyrtare thuhet se dy vendet do të punojnë për zhvillimin e forcave të armatosura të gjeneratës së ardhshme, të mbështetura nga AI, sisteme autonome dhe inovacion i shpejtë.
Kjo marrëveshje tregon se lufta në Ukrainë nuk po ndryshon vetëm mënyrën si përdoren dronët, por edhe mënyrën si ndërtohen sistemet e ardhshme të mbrojtjes. AI mund të përdoret për të analizuar pamje nga dronët, për të dalluar objektiva, për të parashikuar lëvizje, për të mbrojtur infrastrukturë kritike ose për të ndihmuar komandantët të marrin vendime më shpejt. The Guardian raporton se teknologjia e trajnuar me të dhëna ukrainase mund të përdoret edhe për mbrojtjen e aeroporteve, burgjeve, hekurudhave dhe infrastrukturës energjetike në Britani.
Por kjo hap edhe një debat serioz. Kur AI trajnohet me të dhëna nga një luftë reale, teknologjia nuk është më vetëm software. Ajo bëhet pjesë e doktrinës ushtarake. Mund të ndihmojë në mbrojtje, por mund të rrisë edhe shpejtësinë me të cilën merren vendime në konflikt. Sa më shumë sisteme ushtarake përdorin AI, aq më e rëndësishme bëhet pyetja: kush mban përgjegjësi kur një sistem gabon, kur identifikon gabim një objektiv ose kur një vendim merret shumë shpejt për t’u kontrolluar nga njeriu?
Financial Times shkruan se Britania do të bëhet vendi i parë i huaj që fiton akses në këtë arkivë të madhe të të dhënave ukrainase, të përdorur për të trajnuar modele AI që mund të identifikojnë dhe godasin objektiva ruse. Kjo e kthen Ukrainën jo vetëm në vend që po mbrohet nga agresioni rus, por edhe në burim të të dhënave më të vlefshme për teknologjinë ushtarake të së ardhmes.
Në fund, lajmi nuk është vetëm se Britania po ndihmon Ukrainën. Lajmi është se Ukraina po i jep Britanisë diçka që pak vende në botë e kanë: të dhëna të drejtpërdrejta nga një luftë me dronë, sensorë, sisteme elektronike dhe vendimmarrje në kohë reale. Kjo është lënda e parë e AI-së ushtarake.
