Përmbledhje:
- Ekspertë amerikanë dhe kinezë paralajmërojnë se një gabim i AI-së në sistemet ushtarake mund të interpretohet si sulm dhe të nxisë një konflikt.
- Ata kërkojnë që vendimet bërthamore të mbeten në duart e njerëzve dhe propozojnë një linjë emergjence mes dy vendeve për incidentet me AI-në.
- Këto masa synojnë të parandalojnë përshkallëzimin aksidental, por ende nuk janë miratuar nga Uashingtoni apo Pekini.
Një ndërhyrje e inteligjencës artificiale në sistemet ushtarake mund t’i vendosë SHBA-në dhe Kinën përballë një pyetjeje urgjente. A ishte një gabim teknik apo fillimi i një sulmi? Sipas ekspertëve të sigurisë, koha për ta sqaruar mund të jetë vetëm disa minuta.
Për këtë arsye, Melanie Sisson nga Brookings dhe Tianjiao Jiang nga Universiteti Fudan propozojnë masa të frymëzuara nga kontrolli i armëve bërthamore. Sipas Reuters, rekomandimet përfshijnë ndalimin e vendimeve autonome për përdorimin e armëve bërthamore, kontroll njerëzor mbi operacionet kibernetike kritike dhe komunikim të drejtpërdrejtë për incidentet.
Ekspertët kërkojnë gjithashtu një përkufizim të përbashkët të kontrollit njerëzor, që dy shtetet të mos përdorin të njëjtën shprehje për nivele të ndryshme autonomie. Propozimet mbeten rekomandime ekspertësh.
Kjo çështje lidhet me një debat më të gjerë mbi delegimin e forcës ushtarake te makineritë. Në qëndrimin e publikuar më 2021, Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq shpjegon se armët autonome mund të përzgjedhin dhe godasin objektiva pa ndërhyrje njerëzore pas aktivizimit. Personi që i aktivizon mund të mos dijë paraprakisht objektivin e saktë, kohën apo vendin e goditjes.
Sipas organizatës, vështirësia për të parashikuar dhe kufizuar pasojat rrezikon civilët dhe mund të përshkallëzojë konfliktet. Për këtë arsye, ajo kërkon ndalimin e sistemeve me pasoja të paparashikueshme dhe kufizime të qarta për sistemet e tjera, përfshirë zonën, kohëzgjatjen dhe objektivat e përdorimit.
Kontrolli njerëzor, në këtë kuptim, kërkon mundësi reale për mbikëqyrje, ndërhyrje në kohë dhe çaktivizim. Prania e një operatori përpara ekranit nuk mjafton nëse ai nuk mund të kuptojë ose të ndalojë veprimin.
Në praktikë, kjo e zhvendos vëmendjen edhe te mënyra si ndërtohen procedurat e vendimmarrjes. Kush e autorizon një veprim? Çfarë informacioni duhet të ketë përpara? Në cilin moment mund ta ndalojë sistemin? Përgjigjet duhet të jenë të qarta përpara përdorimit, sepse gjatë një krize paqartësia bëhet pjesë e rrezikut.
Një linjë komunikimi emergjent do të ndihmonte në sqarimin e asaj që ka ndodhur. Kufizimet teknike dhe autoriteti njerëzor do të shërbenin për ta parandaluar incidentin. Këto masa kanë role të ndryshme dhe nevojiten së bashku, sepse sqarimi i një gabimi pas veprimit mund të vijë tepër vonë për të shmangur pasojat.
