Përmbledhje:
- Europa nuk po krijon një “Bitcoin europian”, por një version digjital të euros, të mbështetur nga Banka Qendrore Europiane dhe me të njëjtën vlerë si euroja fizike.
- Euro digjitale do të përdorej për pagesa të përditshme, jo si investim apo aset për të fituar nga ndryshimi i çmimit.
- Qëllimi është që Europa të ketë një sistem pagese digjital më të pavarur nga kartat ndërkombëtare dhe platformat private, duke ruajtur privatësinë, por pa dobësuar luftën kundër pastrimit të parave.
Banka Qendrore Europiane po përgatit mundësinë e krijimit të euros digjitale, një formë e re e parasë publike për epokën e pagesave online. Ideja është e thjeshtë. Ashtu si sot kemi kartëmonedha dhe monedha fizike, në të ardhmen qytetarët e eurozonës mund të kenë edhe një version digjital të euros, të lëshuar nga banka qendrore dhe të përdorshëm për pagesa të përditshme.
Euro digjitale nuk do të zëvendësonte cash-in. Sipas BQE-së, ajo do ta plotësonte paranë fizike dhe do t’u jepte qytetarëve një mundësi shtesë për të paguar. Mund të përdorej në dyqane, online ose mes personave, me telefon ose kartë. Paraja do të mbahej në një llogari të hapur përmes bankës ose një ndërmjetësi publik.
Pika më e rëndësishme është se euro digjitale nuk është kriptomonedhë. Kriptot nuk mbështeten nga një institucion qendror dhe vlera e tyre mund të lëvizë fort. Euro digjitale, nëse krijohet, do të mbështetej nga Banka Qendrore Europiane dhe do të kishte të njëjtën vlerë si euroja që përdoret sot.
BQE thotë se Europa ka nevojë për një zgjidhje të vetën digjitale, sepse aktualisht nuk ekziston një mënyrë pagese europiane që mbulon të gjithë eurozonën. Në 13 nga 20 vendet e eurozonës, pagesat me kartë mbështeten te skema ndërkombëtare. Euro digjitale do të synonte të krijonte një alternativë europiane, të aksesueshme në të gjitha vendet e eurozonës.
Një nga shqetësimet kryesore është privatësia. BQE thotë se euro digjitale do të ofronte standarde të larta privatësie dhe se vetë BQE apo Eurosistemi nuk do të mund të identifikonin kush je apo çfarë po blen nga të dhënat e pagesave që marrin.
Projekti është ende në zhvillim. Në tetor 2025, Këshilli Drejtues i BQE vendosi kalimin në fazën tjetër të projektit dhe synimi është që euro digjitale të jetë gati për një lëshim të mundshëm gjatë vitit 2029, nëse legjislacioni i nevojshëm i BE miratohet gjatë vitit 2026.
Në thelb, euro digjitale është përpjekja e Europës për të modernizuar paranë pa ia lënë të gjithë hapësirën bankave private, kartave ndërkombëtare apo kriptomonedhave. Pyetja nuk është vetëm si do të paguajmë, por kush do ta kontrollojë infrastrukturën e parasë në epokën digjitale.