Përmbledhje:
- Franca vendosi t’u ndalonte rrjetet sociale fëmijëve nën 15 vjeç, por Gjykata e rrëzoi ligjin sepse mbrojtja e fëmijëve nuk mund të bëhet duke cenuar lirinë e shprehjes dhe privatësinë e të gjithëve.
- Ligji do të hynte në fuqi më 1 shtator 2026 dhe do të kërkonte verifikim moshe për platformat, por pikërisht ky kontroll ngriti frikën se edhe të rriturit do të detyroheshin të provonin identitetin online.
- Mesazhi për këtë rast është më i madh se Franca, pasi shtetet mund të duan t’i mbrojnë fëmijët nga TikTok, Instagram dhe Snapchat, por ende nuk kanë gjetur mënyrën si ta bëjnë këtë pa krijuar një internet më të kontrolluar për të gjithë.
Franca tentoi të bëhej një nga vendet e para në Europë që ndalon rrjetet sociale për fëmijët nën 15 vjeç. Ligji ishte miratuar nga Parlamenti francez dhe synonte të hynte në fuqi në fillim të vitit shkollor, më 1 shtator 2026. Në praktikë, fëmijët nën 15 vjeç nuk do të lejoheshin të hapnin llogari në platforma si TikTok, Instagram, Snapchat, Facebook apo YouTube, ndërsa platformat do të kishin disa muaj kohë për të mbyllur llogaritë ekzistuese të përdoruesve më të vegjël.
Por ligji u rrëzua nga Këshilli Kushtetues i Francës, institucioni që kontrollon nëse ligjet janë në përputhje me Kushtetutën. Sipas Associated Press, gjykata vendosi se ndalimi i përgjithshëm për nën 15-vjeçarët cenonte në mënyrë joproporcionale lirinë e shprehjes dhe komunikimit, ndërsa sistemi i verifikimit të moshës nuk kishte garanci të mjaftueshme për të mbrojtur privatësinë e përdoruesve.
Problemi kryesor ishte ky:
Për të bllokuar një 14-vjeçar që të hapë llogari, platformat duhet të kenë një mënyrë të besueshme për të provuar moshën. Por kjo do të thotë se jo vetëm fëmijët, por edhe të rriturit mund të detyrohen të provojnë identitetin ose moshën e tyre online. Pra ligji i nisur për të mbrojtur fëmijët rrezikonte të krijonte një sistem më të gjerë kontrolli mbi të gjithë përdoruesit.
Le Monde raporton se Këshilli Kushtetues e pa ligjin si shumë të gjerë, sepse ai do të zbatohej pa dallim për të gjitha rrjetet sociale dhe për të gjithë fëmijët nën 15 vjeç, pa marrë parasysh moshën, pjekurinë, situatën familjare apo nivelin real të rrezikut në secilën platformë. Gjykata kritikoi edhe faktin që prindërit nuk kishin hapësirë të qartë për të autorizuar përdorimin e disa platformave nga fëmijët e tyre.
Kjo nuk do të thotë se Franca ka hequr dorë nga kufizimi i rrjeteve sociale për fëmijët. Presidenti Emmanuel Macron e mbështeti fort ligjin dhe, pas vendimit të Këshillit Kushtetues, i kërkoi qeverisë të përgatisë një tekst të ri më të fortë juridikisht, që të respektojë Kushtetutën franceze dhe rregullat europiane. Sipas AP, Macron kërkon që një version i ri të jetë gati deri në pranverën e vitit 2027.
Debati francez është i rëndësishëm sepse prek një pyetje që po bëhet gjithnjë e më e madhe në Europë:
Si mund të mbrohen fëmijët nga platforma që nxisin varësi, ekspozim ndaj përmbajtjeve të dëmshme, bullizëm online dhe presion psikologjik, pa e kthyer internetin në një hapësirë ku çdo qytetar duhet të identifikohet për të hyrë?
Në këtë pikë, Franca u përplas me kufirin më të vështirë të rregullimit digjital. Të gjithë janë dakord se fëmijët duhen mbrojtur më mirë online, por mënyra si bëhet kjo ka shumë rëndësi. Një ndalim i thjeshtë tingëllon i fortë politikisht, por në praktikë kërkon verifikim moshe, mbledhje të dhënash, kontroll teknik dhe përgjegjësi të qarta për platformat. Nëse këto nuk janë të përcaktuara mirë, ligji mund të rrezikojë privatësinë e të gjithëve.
Rasti francez tregon se epoka e rrjeteve sociale po hyn në një fazë të re. Shtetet nuk po diskutojnë më vetëm për moderim përmbajtjeje, por për moshën minimale të përdorimit, verifikimin e identitetit, përgjegjësinë e platformave dhe kufirin mes mbrojtjes së fëmijëve dhe lirisë digjitale.
Pyetja nuk është më vetëm: “A duhet t’i ndalojmë fëmijët nga TikTok-u dhe Instagrami?”.
Pyetja më e vështirë është:
Si mund të provohet mosha e një fëmije online pa detyruar miliona të rritur të dorëzojnë identitetin e tyre në internet?
