Përmbledhje:
- Fushata “Stealing Isn’t Innovation” akuzon kompanitë e AI se po përdorin punën e artistëve, shkrimtarëve dhe muzikantëve pa autorizim për të ndërtuar modele AI.
- Artistët nuk po kërkojnë ndalimin e AI, por rregulla më të qarta, nëse krijimtaria e tyre përdoret për trajnimin e teknologjisë, duhet leje, licencim dhe pagesë.
- Ky debat tregon se lufta për AI nuk është vetëm teknologjike, por edhe mbi kush e zotëron vlerën kur makinat mësojnë nga puna njerëzore?
Debati për inteligjencën artificiale po hyn gjithnjë e më fort në botën e artit, muzikës, filmit dhe letërsisë.
Sipas The Guardian, Scarlett Johansson, Cate Blanchett, REM, Jodi Picoult dhe qindra krijues të tjerë kanë mbështetur fushatën “Stealing Isn’t Innovation”. Mesazhi i saj është i drejtpërdrejtë: kompanitë e AI nuk mund ta quajnë inovacion përdorimin e punës së artistëve pa autorizim.
Fushata akuzon kompanitë teknologjike se kanë përdorur materiale krijuese, si tekste, muzikë, skenarë, imazhe dhe vepra artistike, për të trajnuar modele AI pa marrë leje nga autorët dhe pa i paguar ata. Sipas The Guardian, deklarata është mbështetur nga rreth 800 profesionistë krijues dhe grupe artistike.
Kjo është një nga betejat më të mëdha ligjore dhe kulturore të epokës së AI. Modelet gjenerative nuk krijojnë nga hiçi. Ato mësojnë nga sasi masive të dhënash, shpesh të marra nga interneti. Pikërisht këtu lind konflikti: kompanitë thonë se përdorimi i materialeve online mund të mbrohet nga koncepti amerikan i “fair use”, ndërsa krijuesit thonë se puna e tyre nuk duhet të përdoret pa pëlqim dhe pa kompensim.
Fushata nuk kërkon domosdoshmërisht që AI të ndalet. Ajo kërkon që kompanitë të bëjnë marrëveshje licencimi me industrinë krijuese. Pra, nëse një model AI trajnohet me libra, këngë, skenarë, zëra apo imazhe të krijuesve, atëherë krijuesit duhet të kenë të drejtë të thonë po ose jo dhe të paguhen nëse japin leje.
Rasti i Scarlett Johansson e bëri këtë debat edhe më publik. Ajo u përfshi në polemikë pasi një zë i asistentit të OpenAI u duk se i ngjante zërit të saj, gjë që aktorja e kundërshtoi publikisht. OpenAI më pas e hoqi atë zë nga ChatGPT.
Ky debat nuk është thjesht për artistët e famshëm. Është për çdo krijues që pyet nëse puna e tij mund të merret, të futet në një model AI dhe më pas të përdoret për të prodhuar përmbajtje që konkurron me të.
Në thelb, pyetja nuk është vetëm nëse AI mund të krijojë art.
Pyetja është më e vështirë: a mund të ndërtohet e ardhmja krijuese mbi punën e njerëzve pa lejen e tyre?
