Përmbledhje:
- Sipas OECD-së, bizneset e reja në Shqipëri po hapen kryesisht në tregti, akomodim dhe ndërtim, tre sektorë që bashkë mbledhin gati gjysmën e aktivitetit të ri sipërmarrës.
- Kjo tregon se Shqipëria ka energji sipërmarrëse, por bizneset e reja mbeten ende të lidhura më shumë me shërbime tradicionale sesa me teknologji, prodhim apo inovacion.
Sipas OECD-së, pothuajse gjysma e bizneseve të reja në Shqipëri janë përqendruar në vetëm tre sektorë: tregti me shumicë dhe pakicë, akomodim dhe shërbime ushqimore, si edhe ndërtim. Në raportin “SME Policy Index: Western Balkans and Türkiye 2026 – Economy Profile for Albania”, OECD thotë se 26% e bizneseve të reja janë hapur në tregti, 13% në akomodim dhe shërbime ushqimore dhe 8% në ndërtim, duke treguar se pjesa më e madhe e sipërmarrjes së re në vend lidhet ende me aktivitete të vogla, vendase dhe të orientuara drejt konsumit të përditshëm.
Ky është një sinjal pozitiv dhe problematik në të njëjtën kohë. Pozitiv, sepse tregon se në Shqipëri vijon të ketë aktivitet sipërmarrës, njerëz që hapin biznese të reja dhe sektorë që krijojnë punësim. Por është edhe problematik, sepse përqendrimi i madh në tregti, turizëm dhe ndërtim tregon se ekonomia shqiptare ende mbështetet më shumë te sektorë tradicionalë sesa te fusha me vlerë më të lartë, si teknologjia, prodhimi i avancuar, eksportet digjitale apo shërbimet e specializuara.
OECD e lidh këtë prirje me faktin se shumë nga dinamika e bizneseve të reja në Shqipëri mbetet e përqendruar në shërbime të vogla dhe të orientuara kryesisht nga tregu vendas. Kjo do të thotë se bizneset e reja shpesh lindin për të shërbyer nevoja të menjëhershme të konsumatorëve, si dyqane, bare, restorante, hotele të vogla, shërbime turistike apo kompani ndërtimi, ndërsa sektorët më inovativë dhe më të lidhur me eksportin mbeten më pak të përfaqësuar.
Raporti i OECD-së tregon gjithashtu se orientimi ndërkombëtar i SME-ve shqiptare mbetet i dobët, me vetëm 2.6% të ndërmarrjeve mikro, të vogla dhe të mesme të përfshira në eksport mallrash, ndërsa eksportet e shërbimeve të teknologjisë së informacionit dhe komunikimit përbëjnë vetëm 0.7% të PBB-së. Kjo është e rëndësishme sepse tregon se problemi nuk është vetëm ku hapen bizneset, por edhe sa arrijnë ato të dalin jashtë tregut vendas dhe të konkurrojnë në ekonomi më të mëdha.
Për Zero Day, ky lajm tregon se Shqipëria nuk ka mungesë sipërmarrjeje, por ka ende sfidë në llojin e sipërmarrjes që po zhvillohet. Nëse shumica e bizneseve të reja vazhdojnë të përqendrohen te tregtia, turizmi dhe ndërtimi, vendi mund të ketë aktivitet ekonomik, por jo domosdoshmërisht rritje të qëndrueshme të produktivitetit, inovacionit dhe konkurrueshmërisë ndërkombëtare.
Në një ekonomi që po përpiqet të afrohet me Bashkimin Europian, sfida nuk është vetëm të hapen më shumë biznese, por të krijohen më shumë biznese që përdorin teknologji, eksportojnë shërbime, rrisin produktivitetin dhe krijojnë vende pune më të specializuara. Tregtia, turizmi dhe ndërtimi mbeten të rëndësishme, por zhvillimi afatgjatë kërkon që Shqipëria të mos mbetet vetëm te sektorët që qarkullojnë konsumin e brendshëm, por të ndërtojë edhe sektorë që prodhojnë më shumë vlerë.
