Përmbledhje:
- Euroja digjitale nuk është fundi i cash-it, por sinjali se Europa po përgatit një formë të re paraje për ekonominë që po bëhet gjithnjë e më online.
- BE kërkon që pagesat digjitale të mos varen vetëm nga bankat, kartat ndërkombëtare apo kompanitë private, por të kenë edhe një alternativë publike të garantuar nga banka qendrore.
- Pyetja kryesore nuk është vetëm kur do të vijë euroja digjitale, por nëse qytetarët do ta besojnë mjaftueshëm për privatësinë dhe sigurinë.
Europa ka bërë një hap tjetër drejt euros digjitale.
Sipas Corriere della Sera, komisioni për Çështjet Ekonomike dhe Monetare në Parlamentin Europian ka miratuar mandatin negociues për rregulloren që do të përcaktojë mënyrën si mund të funksionojë euroja digjitale. Ky nuk është miratim final, por është një hap i rëndësishëm politik, sepse hap rrugën për negociata me shtetet anëtare të Bashkimit Europian.
Me fjalë të thjeshta, euroja digjitale do të ishte një formë elektronike e parasë publike, e mbështetur nga Banka Qendrore Europiane. Pra nuk do të ishte kriptomonedhë private, as stablecoin i një kompanie teknologjike, por një version digjital i euros që qytetarët mund ta përdorin për pagesa të përditshme.
Një nga pikat më të rëndësishme është privatësia. Eurodeputetët kërkojnë që Banka Qendrore Europiane dhe bankat qendrore kombëtare të mos mund t’i lidhin drejtpërdrejt transaksionet me identitetin e përdoruesve. Para çdo emetimi të mundshëm, kërkohen edhe testime pilot dhe verifikime të thelluara të sigurisë kibernetike.
Pika tjetër e ndjeshme është paraja cash. Teksti i miratuar e përsërit qartë se euroja digjitale duhet të plotësojë bankënotat dhe monedhat, jo t’i zëvendësojë ato. Pra ideja nuk është që qytetarët të detyrohen të heqin dorë nga cash-i, por të kenë një mënyrë tjetër pagese publike në një ekonomi që po bëhet gjithnjë e më digjitale.
Sipas ECB, euroja digjitale do të kishte funksione online dhe offline, që do të thotë se mund të përdorej edhe kur nuk ka lidhje të mirë interneti. Në pagesat offline, detajet personale të transaksionit do të njiheshin vetëm nga paguesi dhe marrësi, duke synuar një nivel privatësie më të ngjashëm me cash-in.
Arsyeja më e madhe pas projektit është sovraniteti monetar dhe teknologjik. Europa varet shumë nga rrjete ndërkombëtare pagesash dhe kompani jo-europiane. Me euron digjitale, BE kërkon të ketë një alternativë publike, europiane dhe të garantuar nga banka qendrore.
Por rruga nuk ka mbaruar. Teksti duhet të konfirmohet nga Parlamenti Europian dhe më pas të negociohet me Këshillin. Vetëm pas marrëveshjes finale mund të merret vendimi politik për emetimin e euros digjitale. Reuters raporton se projekti synon një pilot në vitin 2027 dhe një lançim të mundshëm rreth vitit 2029.
Në thelb, euroja digjitale nuk është thjesht “para në telefon”. Është përpjekja e Europës për të mos mbetur vetëm përdoruese e sistemeve të pagesave të të tjerëve.
Pyetja është nëse qytetarët do ta shohin si më shumë liri pagese, apo si një tjetër sistem që duhet t’i bindë për privatësinë.
