Përmbledhje:
- Sipas OECD-së, 61% e SME-ve në Shqipëri nuk përdorin fare AI, që do të thotë se shumica e bizneseve ende janë jashtë valës më të madhe teknologjike të momentit.
- Vetëm 24% përdorin mjete si ChatGPT, Bard ose Copilot, kryesisht për përmbajtje, përkthime dhe komunikim me klientët, jo për transformim të thellë të biznesit.
- AI në Shqipëri po ecën me dy shpejtësi, bizneset e reja dhe eksportuese po përshtaten më shpejt, ndërsa bizneset tradicionale rrezikojnë të mbeten pas.
Sipas OECD-së, shumica e ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme në Shqipëri ende nuk e përdorin inteligjencën artificiale në produktet, proceset apo aktivitetin e tyre kryesor, pavarësisht se AI po shihet gjithnjë e më shumë si një mjet për të rritur produktivitetin, për të ulur kostot dhe për të përmirësuar komunikimin me klientët. Në profilin e Shqipërisë te raporti “SME Policy Index: Western Balkans and Türkiye 2026”, OECD vëren se 61% e SME-ve të anketuara nuk përdorin fare AI, çka tregon se teknologjia mbetet ende jashtë shumicës së bizneseve shqiptare.
Përdorimi më i përhapur i AI në Shqipëri nuk lidhet me sisteme të avancuara, të personalizuara apo të integruara thellë në proceset e biznesit, por me mjete të thjeshta gjeneruese si ChatGPT, Bard dhe Copilot. Sipas OECD-së, rreth 24% e SME-ve të anketuara përdorin këto mjete kryesisht për krijim përmbajtjeje, përkthime ose komunikim me klientët, pra për detyra ndihmëse që kursejnë kohë, por nuk e ndryshojnë domosdoshmërisht mënyrën si funksionon biznesi.
Kjo tregon një dallim të rëndësishëm: bizneset shqiptare nuk janë plotësisht jashtë valës së AI, por shumica janë ende në fazën e përdorimit bazik. OECD thekson se vetëm rreth 10% e SME-ve përdorin mjete me funksione të të mësuarit makinerik, ndërsa 11% mbështeten te sisteme të personalizuara AI, që do të thotë se përdorimi i teknologjisë është më shumë eksperimental dhe praktik për punë të përditshme sesa pjesë e strategjisë së biznesit.
Hendeku bëhet edhe më i qartë kur krahasohen bizneset e reja dhe ato tradicionale. Sipas OECD-së, rreth 46% e kompanive të krijuara pas vitit 2015 përdorin AI, krahasuar me 31% të bizneseve më të vjetra, ndërsa kompanitë më të orientuara drejt eksporteve janë më të prirura ta përdorin këtë teknologji sesa ato që veprojnë kryesisht në tregun vendas.
Për Zero Day, ky lajm tregon se debati për AI në Shqipëri nuk duhet të mbetet vetëm te frika se teknologjia do të zëvendësojë njerëzit, por te pyetja më praktike: si mund t’i ndihmojmë bizneset ta përdorin AI në mënyrë të sigurt, të dobishme dhe jo thjesht si modë. Nëse përdorimi mbetet vetëm te disa startup-e, kompani eksportuese apo biznese më të reja, atëherë rreziku është që AI të thellojë hendekun mes bizneseve që përshtaten shpejt dhe atyre që mbeten pas.
