Përmbledhje:
- Sipas raportit të OSAC për DASH, Shqipëria mbetet objektiv i sulmeve kibernetike nga aktorë shtetërorë si Irani dhe Rusia.
- Këto sulme nuk rrezikojnë vetëm serverë, por shërbime publike, të dhëna personale dhe besimin e qytetarëve te shteti digjital.
- Sa më shumë Shqipëria digjitalizohet, aq më shumë siguria kibernetike duhet trajtuar si siguri kombëtare, jo si problem teknik.
Sipas raportit më të fundit të OSAC për sigurinë në Shqipëri, i lidhur me Departamentin Amerikan të Shtetit, vendi ynë mbetet objektiv i sulmeve kibernetike nga aktorë shtetërorë, përfshirë Iranin dhe Rusinë. Ky paralajmërim është i rëndësishëm sepse nuk flet për një rrezik të përgjithshëm apo teorik, por për një kërcënim që Shqipëria e ka përjetuar më parë në mënyrë konkrete, me sulme ndaj sistemeve publike, institucioneve shtetërore dhe infrastrukturës digjitale.
Raporti amerikan e vendos sigurinë kibernetike si një nga çështjet kryesore të rrezikut për Shqipërinë, duke kujtuar se vendi ka qenë më parë shënjestër e sulmeve që kanë prekur shërbime publike dhe kanë ekspozuar të dhëna sensitive. Kjo e bën situatën më serioze, sepse sulmet kibernetike nuk janë më thjesht çështje kompjuterësh apo serverësh, por mund të ndikojnë drejtpërdrejt te qytetarët, administrata, shërbimet publike dhe besimi te shteti digjital.
Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike ka theksuar më herët se nga viti 2022 deri në vitin 2026 janë identifikuar disa sulme të lidhura me aktorë shtetërorë, ndërsa mijëra tentativa të tjera ndaj sistemeve në vend janë parandaluar. Sipas AKSK-së, Shqipëria ka mbajtur qëndrim të qartë ndaj aktiviteteve kibernetike të Iranit, pas sulmeve dhe veprimeve armiqësore ndaj vendit tonë.
Nga ana tjetër, kërcënimi rus shihet në një kontekst më të gjerë europian. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme ka deklaruar së fundmi se Shqipëria mbështet masat e koordinuara të BE-së dhe Mbretërisë së Bashkuar kundër aktiviteteve kibernetike keqdashëse të sponsorizuara nga Rusia, duke theksuar se vendi ynë është i vetëdijshëm për rreziqet që vijnë nga kërcënimet kibernetike dhe hibride të sponsorizuara nga shtetet.
Për Zero Day, mesazhi kryesor është se Shqipëria nuk është jashtë hartës së luftës kibernetike. Përkundrazi, si vend anëtar i NATO-s, kandidat për Bashkimin Europian dhe me shërbime publike gjithnjë e më shumë të digjitalizuara, Shqipëria është më e ekspozuar ndaj sulmeve që synojnë jo vetëm të prishin sisteme, por edhe të krijojnë panik, të rrjedhin të dhëna, të dëmtojnë besimin publik dhe të ushtrojnë presion politik.
Ky raport duhet lexuar si paralajmërim praktik. Sa më shumë shërbime të kalojnë online, aq më shumë siguria kibernetike duhet të trajtohet si pjesë e sigurisë kombëtare, jo si detyrë teknike e një departamenti IT. Për qytetarët, kjo do të thotë më shumë kujdes me të dhënat personale, fjalëkalimet dhe mashtrimet online; për institucionet, do të thotë monitorim i vazhdueshëm, reagim i shpejtë dhe investim real në mbrojtjen e sistemeve kritike.
