Përmbledhje:
- Laboratorët e AI po punësojnë filozofë sepse modelet më të avancuara nuk kanë nevojë vetëm për më shumë të dhëna dhe kod, por edhe për mënyra më të mira për të arsyetuar, gjykuar dhe trajtuar dilema njerëzore.
- Filozofia mund të ndihmojë AI të mos jetë thjesht e bindur dhe e këndshme me përdoruesin, por më e aftë të testojë pretendime, të dallojë kontradikta dhe të kërkojë të vërtetën edhe kur përgjigjja është e pakëndshme.
- Ky trend tregon se gara e AI nuk është më vetëm garë inxhinierike, sepse sa më shumë modelet ndikojnë te vendimet njerëzore, aq më shumë duhen njerëz që kuptojnë etikën, logjikën, përgjegjësinë dhe kufijtë e dijes.
Për vite me radhë, studentëve të filozofisë u është thënë se e ardhmja ishte te kodi. Sot, ironikisht, disa nga kompanitë më të mëdha të AI po kërkojnë pikërisht filozofë. Jo sepse laboratorët e AI janë kthyer papritur në departamente akademike, por sepse problemet që po shfaqen me modelet më të avancuara nuk janë më vetëm teknike.
The Economist shkruan se laboratorët e mëdhenj të AI po punësojnë filozofë për të ndihmuar në mënyrën si modelet arsyetojnë, përgjigjen dhe përshtaten me vlerat njerëzore. Kjo ka kuptim, sepse sa më të fuqishme bëhen sistemet AI, aq më shumë ato përballen me pyetje që nuk kanë përgjigje të thjeshta numerike. Çfarë është një përgjigje e drejtë. Kur duhet të kundërshtojë një përdorues. Si duhet të peshojë sigurinë kundër lirisë. Si dallohen faktet nga bindjet. Çfarë duhet të bëjë një model kur dy vlera përplasen.
Këto nuk janë pyetje që zgjidhen vetëm duke shtuar më shumë të dhëna. Janë pyetje që lidhen me etikën, logjikën, epistemologjinë dhe filozofinë politike. Me fjalë më të thjeshta, lidhen me mënyrën si mendojmë për të vërtetën, përgjegjësinë, drejtësinë dhe vendimet e vështira.
Një nga arsyet pse filozofët po bëhen të dobishëm është problemi i “people-pleasing”. Modelet AI shpesh janë trajnuar të jenë të dobishme, të sjellshme dhe të këndshme për përdoruesin. Por kjo mund t’i bëjë ato shumë të gatshme të bien dakord, edhe kur përdoruesi gabon. The Economist përmend idenë se metoda sokratike, pra pyetja e strukturuar që teston mendimin dhe nxjerr kontradiktat, mund të ndihmojë modelet të jenë më pak servile dhe më të orientuara drejt së vërtetës.
Kjo është shumë e rëndësishme për AI. Një model që thjesht të bën të ndihesh mirë nuk është domosdoshmërisht i dobishëm. Në disa raste, ai duhet të dijë të thotë “jo”, të kërkojë më shumë kontekst, të dallojë një argument të dobët ose të mos e përforcojë një ide të gabuar. Kjo kërkon më shumë se gjuhë të rrjedhshme. Kërkon strukturë arsyetimi.
Filozofët po hyjnë edhe në debate më të mëdha për alignment, ndërgjegje artificiale dhe të drejtat e mundshme të sistemeve AI. Këto tema mund të duken abstrakte, por për laboratorët që ndërtojnë modele gjithnjë e më të afta, ato po bëhen pjesë e strategjisë. Nëse një sistem AI merr vendime për njerëz, ndikon te informacioni, shëndeti, puna apo arsimi, pyetja nuk është vetëm nëse funksionon. Pyetja është sipas cilave vlera funksionon.
Sigurisht, ka edhe kritikë. Disa e shohin këtë si “ethics-washing”, pra si mënyrë që kompanitë të duken më të përgjegjshme pa ndryshuar realisht modelin e tyre të biznesit. Një filozof në një laborator AI nuk mjafton nëse vendimet kryesore vazhdojnë të merren vetëm nga presioni i tregut, investitorët dhe gara për të dalë i pari. Prandaj vlera e këtij trendi varet nga sa ndikim real kanë këta njerëz brenda kompanive.
Megjithatë, fakti që laboratorët e AI po kërkojnë filozofë tregon diçka të rëndësishme. Sa më shumë AI bëhet pjesë e jetës sonë, aq më pak mjafton ta trajtojmë si problem software-i. Modelet nuk po shkruajnë vetëm tekst. Ato po japin këshilla, po ndërmjetësojnë informacion, po formësojnë sjellje dhe po ndikojnë në mënyrën si njerëzit kuptojnë botën.
Në thelb, AI po i detyron kompanitë teknologjike të përballen me pyetje që filozofia i ka bërë prej shekujsh.
Jo vetëm çfarë mund të bëjë makina.
Por çfarë duhet të bëjë ajo.
