Përmbledhje:
- The Economist ngre alarmin se shumë studentë po arrijnë në universitet pa aftësitë bazë në lexim, shkrim dhe matematikë që priten në arsimin e lartë.
- Problemi nuk lidhet vetëm me pandeminë, sepse në shumë vende rezultatet në arsim kishin nisur të dobësoheshin edhe më herët, ndërsa pandemia vetëm e përshpejtoi rënien.
- Kriza nuk është thjesht se të rinjtë po marrin nota më të ulëta, por se shoqëritë po prodhojnë më shumë diploma pa garantuar gjithmonë njohuritë minimale që diploma duhet të përfaqësojë.
Për shumë vite, debati për arsimin është përqendruar te hyrja në shkollë dhe te numri i të rinjve që shkojnë në universitet. Sa më shumë nxënës të përfundojnë gjimnazin, sa më shumë studentë të regjistrohen në universitet, aq më mirë duket sistemi në letër. Por The Economist ngre një problem më të thellë. Të jesh në shkollë apo në universitet nuk do të thotë domosdoshmërisht se po mëson mjaftueshëm.
Sipas artikullit, pedagogë në universitete amerikane po raportojnë se shumë studentë të vitit të parë kanë mangësi në aftësi bazë të leximit, shkrimit dhe matematikës. Disa kërkojnë lista më të shkurtra leximi, kanë vështirësi me tekste më të gjata dhe përballen me probleme që më parë konsideroheshin pjesë e arsimit parauniversitar. Kjo nuk është thjesht ankesë nostalgjike e profesorëve ndaj brezit të ri. Të dhënat ndërkombëtare tregojnë se aftësitë bazë janë nën presion real.
OECD, në anketën e saj për aftësitë e të rriturve, gjeti se rreth një e katërta e të rriturve në vendet pjesëmarrëse janë në dy nivelet më të ulëta të aftësisë në lexim dhe matematikë. Kjo do të thotë se problemi nuk është i kufizuar vetëm te fëmijët apo te shkollat pas pandemisë. Ai shtrihet edhe te të rriturit, te tregu i punës dhe te mënyra si shoqëritë po i përgatisin njerëzit për një ekonomi që kërkon gjithnjë e më shumë aftësi njohëse.
Pandemia e përkeqësoi situatën, por nuk e krijoi nga zero. PISA 2022 tregoi rënie rekord në matematikë në vendet e OECD-së dhe rënie të fortë në lexim. OECD vetë thekson se në lexim dhe shkencë trendet kishin qenë në rënie prej rreth një dekade, ndërsa pandemia e bëri goditjen më të dukshme. Me fjalë të tjera, shkollat nuk u dëmtuan vetëm nga mbylljet. Ato po përballeshin edhe më parë me një problem më të ngadaltë dhe më të thellë.
Kjo ka pasoja të mëdha për universitetet. Nëse studentët vijnë pa bazat, universiteti detyrohet të bëjë një punë që duhej të ishte bërë më herët. Pedagogët duhet të ulin ritmin, të thjeshtojnë materialet, të përsërisin koncepte bazë dhe të përshtatin pritshmëritë. Në fund, rreziku është që diploma të humbasë një pjesë të kuptimit të saj. Jo sepse studentët nuk përpiqen, por sepse sistemi i ka kaluar nga një nivel në tjetrin pa u siguruar se kanë ndërtuar themelet.
Problemi është edhe social. Nxënësit nga familje më të pasura zakonisht kanë më shumë mbështetje jashtë shkollës, më shumë libra, tutorë, prindër me arsim të lartë dhe mjedis ku të mësuarit mbështetet. OECD tregon se të rriturit që janë rritur me prindër më të arsimuar kanë avantazh të madh në lexim, matematikë dhe zgjidhje problemesh. Kjo do të thotë se kur shkolla nuk arrin të kompensojë pabarazitë, ajo shpesh i trashëgon ato më tej.
Në thelb, ky artikull nuk është thjesht për studentë që nuk lexojnë sa duhet apo për pedagogë që ankohen. Është për një krizë më të madhe të themeleve arsimore. Shoqëritë moderne kanë nevojë për njerëz që lexojnë mirë, kuptojnë numrat, analizojnë informacionin dhe zgjidhin probleme. Në epokën e AI, kjo bëhet edhe më e rëndësishme, sepse teknologjia mund të prodhojë përgjigje, por njeriu duhet të dijë t’i vlerësojë ato.
Prandaj pyetja nuk është vetëm sa studentë hyjnë në universitet.
Pyetja është sa prej tyre kanë mësuar realisht mjaftueshëm para se të mbërrijnë aty.
