Përmbledhje:
- AI mund ta ndihmojë nxënësin të mësojë, por shkolla duhet të kontrollojë nëse ai e kupton detyrën që dorëzon.
- Përdorimi i AI nga të miturit është një nga debatet më problematike sot në botë, ndaj Shqipëria duhej të tregohej e kujdesshme në pranimin e përdormit të saj nga të miturit.
- Teknologjia në shkollë kërkon rregulla të qarta, mësues të përgatitur dhe mbrojtje të të dhënave të fëmijëve.
Me nisjen e vitit të ri shkollor, një pyetje bëhet gjithnjë e më e rëndësishme: si do të mësojnë nxënësit kur inteligjenca artificiale mund t’u përgatisë një detyrë brenda pak sekondash? Për shkollën shqiptare, sfida është të përcaktojë si përdoret kjo teknologji dhe si vlerësohen njohuritë e nxënësve.
Në prag të fillimit të mësimit, Agjencia e Sigurimit të Cilësisë së Arsimit Parauniversitar (ASCAP) publikoi më 2 shtator udhëzuesin për përdorimin e inteligjencës artificiale. Ky zhvillim e vendos AI-në në diskutimin institucional për arsimin dhe ngre nevojën për udhëzime të kuptueshme për mësuesit dhe nxënësit.
AI mund të jetë një ndihmë konkrete gjatë të mësuarit. Një nxënës mund t’i kërkojë të shpjegojë më thjesht një koncept, të japë shembuj ose të krijojë ushtrime për të praktikuar. Mësuesit mund ta përdorin për të përgatitur materiale dhe për të përshtatur shpjegimet sipas nevojave të klasës. Megjithatë, përgjigjet duhen kontrolluar, sepse AI mund të prodhojë informacion të pasaktë edhe kur shprehet me siguri.
Problemi bëhet më i dukshëm te detyrat. Një ese e shkruar mirë nuk është më provë e mjaftueshme se nxënësi e ka kuptuar temën. Ai mund të dorëzojë një tekst të plotë, pa qenë në gjendje të shpjegojë argumentet brenda tij. Prandaj, vlerësimi duhet të përfshijë edhe arsyetimin, diskutimin në klasë dhe mënyrën si është përgatitur puna.
Kjo kërkon rregulla që nxënësit t’i dinë që në fillim: kur lejohet AI, si deklarohet ndihma e marrë dhe cilat pjesë të detyrës duhet të realizohen vetë. Edhe mësuesit kanë nevojë për trajnim praktik, që të kontrollojnë materialet e prodhuara dhe të ndërtojnë detyra që tregojnë çfarë ka mësuar realisht nxënësi.
Një tjetër çështje është privatësia. Emrat, notat apo informacionet personale të nxënësve nuk duhen futur pa kujdes në aplikacione të AI-së. UNESCO, në udhëzimin e saj për AI-në gjeneruese në arsim, thekson mbrojtjen e të dhënave dhe nevojën që institucionet të vlerësojnë përshtatshmërinë e këtyre mjeteve.
Për shkollën shqiptare, ky vit duhet të shërbejë për ta kthyer diskutimin në praktikë. Nxënësit duhet të mësojnë si të bëjnë pyetje, të verifikojnë përgjigjet dhe të mbajnë përgjegjësi për punën që dorëzojnë. Vlera e AI-së në arsim do të shihet te ajo që nxënësit arrijnë të kuptojnë dhe të bëjnë vetë.
