Përmbledhje:
- Shtyllat e rrugës nuk janë më thjesht drita, por mund të pajisen me kamera, sensorë dhe AI, ato mund të kthehen në sy të përhershëm mbi qytetarët.
- The Guardian paralajmëron se teknologjia që sot shitet si siguri mund të përdoret nesër për njohje fytyre, ndjekje targash dhe analizë sjelljeje në hapësira publike.
- Qytetet “smart” mund të jenë më të sigurta, por pa transparencë ato rrezikojnë të bëhen qytete ku çdo lëvizje shihet, ruhet dhe analizohet.
Shtyllat e ndriçimit nuk janë më vetëm për të ndriçuar rrugën. Sipas The Guardian, në Britani po diskutohet gjithnjë e më shumë për një brez të ri “smart lamp-posts”, shtylla inteligjente që mund të kenë kamera, sensorë, panele diellore dhe kapacitete të lidhura me inteligjencën artificiale. Në teori, këto pajisje mund të ndihmojnë për të luftuar krimin, për të gjetur persona të humbur, për të monitoruar trafikun apo për të menaxhuar më mirë hapësirat publike.
Por problemi është se e njëjta teknologji që mund të sjellë siguri mund të kthehet edhe në një sistem mbikëqyrjeje të përhershme. The Guardian përmend rastin e kompanisë Conflow Power Group, e cila ka promovuar shtylla inteligjente të quajtura iLamps. Këto shtylla janë paraqitur si pajisje që mund të funksionojnë me energji diellore dhe, sipas pretendimeve të kompanisë, mund të kenë edhe rol në përpunimin e të dhënave dhe funksione të AI.
Shqetësimi kryesor nuk është vetëm kamera. Kamera CCTV ekzistojnë prej vitesh. Ndryshimi është kur kamera lidhet me AI: njohje fytyre, njohje targash, analizë sjelljeje, dallim lëvizjesh “të dyshimta” apo funksione që sot nuk janë aktive, por mund të shtohen më vonë. Organizata Big Brother Watch, e cituar nga The Guardian, paralajmëron pikërisht për këtë: infrastruktura mund të vendoset sot me një qëllim të pranueshëm, por nesër mund të marrë funksione shumë më ndërhyrëse.
Një nga pikat më të rëndësishme është dallimi mes CCTV-së klasike dhe njohjes së fytyrës. CCTV thjesht regjistron pamje që mund të kontrollohen më vonë. Njohja e fytyrës, sipas ekspertëve të privatësisë, bën kontroll identiteti në kohë reale. Pra nuk është më thjesht “kamera në rrugë”, por një sistem që mund të kuptojë kush je, ku kalove dhe potencialisht me kë ishe.
Ekspertët teknikë janë gjithashtu skeptikë për disa nga pretendimet më të mëdha. Prof. Rabih Bashroush, nga University of East London, tha për The Guardian se ideja e shtyllave si “AI data centres” është shumë e ekzagjeruar, sepse energjia, ekonomia dhe teknologjia nuk e mbështesin lehtë një gjë të tillë në praktikë. Pra kemi dy rreziqe njëkohësisht: nga njëra anë teknologji që mund të përdoret për mbikëqyrje; nga ana tjetër kompani që e shesin këtë teknologji me fjalë të mëdha si “AI”, edhe kur kapacitetet reale mund të jenë më të kufizuara.
