Përmbledhje:
- Sipas hetimit të BBC, një grup i enkriptuar me 532 anëtarë shkëmbeu mbi 82 mijë mesazhe në 9 muaj për të organizuar transferime cash me vlerë qindra milionë euro.
- Paratë nuk kalonin përmes bankave, por përmes sistemit informal hawala, dikush jepte cash në një vend dhe një ndërmjetës tjetër dorëzonte shumën në një vend tjetër, pa gjurmë normale bankare.
- Rasti nuk tregon se aplikacionet e zakonshme mund të përdoren për të koordinuar pastrim parash, trafik droge, kontrabandë migrantësh dhe financim ekstremizmi.
Një investigim ndërkombëtar i EBU Investigative Journalism Network, rrjeti hetimor i Bashkimit Europian të Transmetuesve ku bën pjesë edhe BBC, ka zbuluar se rrjete kriminale në Europë kanë përdorur sistemin informal të transferimit të parave “hawala” për të lëvizur qindra milionë euro jashtë kontrollit të bankave. Sipas EBU, këto rrjete janë përdorur për pastrim parash nga trafiku i drogës, kontrabanda e njerëzve, financimi i terrorizmit dhe mashtrimi fiskal.
Për ta kuptuar thjesht, hawala është një sistem shumë i vjetër informal transferimi parash. Një person jep para cash te një ndërmjetës në një vend, ndërsa një ndërmjetës tjetër i jep shumën përkatëse dikujt në një vend tjetër. Paratë nuk kalojnë domosdoshmërisht fizikisht nëpër banka; llogaritë mes ndërmjetësve rregullohen më vonë. Kjo mund të përdoret edhe për arsye të ligjshme, por kur del jashtë kontrollit, bëhet mjet ideal për krim, sepse është i shpejtë, i fshehtë dhe i vështirë për t’u gjurmuar.
Sipas BBC, grupi quhej “Traders of Greater Europe” dhe përdorej për të organizuar transferime cash në qytete të ndryshme, përfshirë edhe destinacione në Britani si Londra dhe Birmingham. Në një rast, pagesa nga Brukseli dyshohet se përfunduan te militantë të Shtetit Islamik në Siri.
EBU thotë se gazetarët e përfshirë në hetim intervistuan forca sigurie, prokurorë, ekspertë financiarë, përdorues të hawala-s dhe ish-pastrues parash në Europë dhe Lindjen e Mesme. Hetimi përfshiu media publike nga Danimarka, Belgjika, Spanja dhe Austria, të koordinuara nga EBU.
WhatsApp ishte mjeti i komunikimit, jo vetë sistemi financiar. Problemi real është se një aplikacion i zakonshëm, i përdorur çdo ditë nga miliarda njerëz, mund të bëhet kanal koordinimi për një ekonomi të fshehtë cash-i, kur pas tij qëndrojnë rrjete të organizuara, ndërmjetës financiarë informalë dhe mungesë kontrolli.
Hetimi i EBU dokumenton edhe përdorimin e hawala-s për kontrabandën e migrantëve dhe trafikun e drogës. Sipas EBU, rrjetet hawala mund të ofrojnë edhe shërbim “escrow” për kontrabandistët e migrantëve, ku paratë mbahen deri sa personi të arrijë destinacionin. Ky është një shembull se si teknologjia moderne e komunikimit lidhet me sisteme shumë të vjetra informale financiare për të krijuar rrjete të vështira për t’u ndjekur.
Pika më e rëndësishme është se krimi i organizuar nuk ka nevojë gjithmonë për teknologji shumë të sofistikuara. Ndonjëherë mjafton një aplikacion i zakonshëm, një grup i madh, mesazhe të koduara në praktikë, para cash dhe një rrjet njerëzish që veprojnë në vende të ndryshme. Kjo është arsyeja pse lufta kundër pastrimit të parave nuk mund të fokusohet vetëm te bankat; duhet të shohë edhe kanalet informale, aplikacionet e komunikimit dhe ndërmjetësit që operojnë jashtë sistemit.
Për publikun e gjerë, ky rast tregon se “krimi financiar” nuk ndodh vetëm në banka apo në kompani offshore. Mund të ndodhë edhe në një grup WhatsApp, ku dikush shkruan sa para duhen dorëzuar, ku, kujt dhe në çfarë monedhe.
